Pomoc

Do czego ma nam służyć oświetlenie?

 

Światło decyduje nie tylko o tym, jak widzimy otoczenie, ale również jak się w nim czujemy. Jak odbieramy dane wnętrze, czy ono ginie w mroku, czy zaprasza swoim światłem. Oświetlając własny dom czy mieszkanie warto podjąć trud właściwego doboru świateł. Niniejszy artykuł ma pomóc, w tym wcale nie prostym zadaniu.

Światło decyduje nie tylko o tym, jak widzimy otoczenie, ale również jak się w nim czujemy. Jak odbieramy dane wnętrze, czy ono ginie w mroku, czy zaprasza swoim światłem. Oświetlając własny dom czy mieszkanie warto podjąć trud właściwego doboru świateł. Niniejszy artykuł ma pomóc, w tym wcale nie prostym zadaniu.

Kryteria doboru właściwego oświetlenia:

1. Zastosowane lampy muszą dawać odpowiednią ilość światła
Ta potrzebna ilość światła zmienia się jednak w zależności od czynności wykonywanych w pomieszczeniu. Np. do czytania wymagany jest poziom 300lx, a do czynności bardziej precyzyjnych, typu szycie, klejenie drobnych elementów 750lx. Z kolei odpoczynek, czy oglądanie telewizji powinno odbywać się przy znacznie mniejszej ilości światła, rzędu kilkunastu do kilkudziesięciu luksów. Wskazane jest zatem nie ograniczanie się do jednego punktu oświetlającego pokój, lecz w zależności do potrzeb stosowanie kilku osobno załączanych np. żyrandol, dodatkowa lampa do oświetlenie pośredniego, kinkiety i lampy stojące do oświetlenia miejscowego.

2. Światło musi być funkcjonalne
Oznacza to takie zaprojektowanie rozmieszczenia punktów świetlnych, by spełniały swoje zadanie. Np. oświetlenie łazienki powinno być skoncentrowane na lustrze, bo tam wymagana jest największa precyzja przy makijażu czy de makijażu twarzy. W kuchni z kolei nie wystarczy jedno centralne światło, bo stojąc przy zlewie lub blacie, który zazwyczaj jest przy ścianie, swoją osobą zasłanialibyśmy je i miejsce swojej pracy mielibyśmy w cieniu. Dlatego też stosuje się dodatkowe oświetlenie instalowane do wiszących szafek kuchennych. O funkcjonalności oświetlenia świadczy również możliwość jego sterowania. Obecnie możliwe jest wprowadzenie sterowania oświetlenia z pilota, zainstalowania detektorów ruchu, np. tak by zbliżając się do drzwi frontowych światło automatycznie zapalało się. Istnieją “inteligentne” oprawy, które jasność swojego świecenia dostosowują do ilości panującego oświetlenia dziennego. Rozwijająca się elektronika w coraz większym stopniu ułatwia życie człowieka.

3. Oświetlenie powinno być energooszczędne
Na rynku oświetleniowym jest coraz więcej opraw wyposażanych w świetlówki, źródła światła dające ponad czterokrotnie więcej światła, niż tradycyjne żarówki (przy tej samej mocy lampy). Należy tu rozgraniczyć świetlówki z elektronicznym i standardowym układem zapłonowym. Te z elektronicznym i ciepłym zapłonem (zazwyczaj droższe) mogą śmiało być stosowane w gospodarstwie domowym prawie wszędzie. Natomiast przy używaniu, tych z zapłonem standardowym lub elektronicznym i zimnym zapłonem (zazwyczaj tańsze), należy pamiętać, że istnieje silny związek między trwałością źródła a częstotliwością jego załączeń. Powinny być zatem stosowane tylko tam, gdzie światło świeci się stosunkowo długo i rzadko się je włącza i wyłącza.

4. Forma opraw oświetleniowych winna być dostosowana do aranżacji wnętrza, do stylu panującego w domu. Wzornictwo i stylistyka opraw oświetleniowych powinna harmonizować z klimatem stworzonym przez gospodarza domu. Jego dom jest przecież jego wizytówką.

Biorąc powyższe pod uwagę, każde pomieszczenie powinniśmy rozpatrzyć pod kontem stworzenia oświetlenia trojakiego rodzaju: oświetlenia ogólnego, miejscowego i dekoracyjnego. W różnych pomieszczeniach inny rodzaj oświetlenia będzie dominujący lub okaże się, że w konkretnym wnętrzu będzie potrzeba stworzenia wszystkich trzech systemów oświetleniowych. Zawsze punktem wyjścia jest spełniana funkcja oświetlanej przestrzeni. Przede wszystkim trzeba dokładnie wiedzieć, co się chce osiągnąć. Wtedy można przystępować do właściwego doboru oświetlenia.

Dodatkowa uwaga:
Należy też pamiętać, że oświetlenie jest ściśle związane z zasilaniem i do każdego punktu oświetleniowego musi zostać doprowadzony przewód zasilający. Gdy przeprowadzamy remont mieszkania warto się dobrze zastanowić, czy przy tej okazji nie powinniśmy poprowadzić dodatkowych przewodów, wyłączników lub dodać kilka gniazdek. A może zasilanie w wybranym gniazdku załączać wyłącznikiem przy wejściu do pokoju?

Teraz już tylko od nas samych zależy jak będziemy się czuć w naszych domach. Troska o odpowiednie oświetlenie,to również dbanie o nasze zdrowie.

Przemysław Oziemblewski
redaktor serwisu
Światło i oświetlenie
www.swiatlo.tak.pl

 

Oświetlenie łazienki

 

Tradycyjne oświetlenie łazienki, to lampa instalowana na suficie lub wręcz tylko nad drzwiami. Nie powinniśmy się jednak ograniczać tylko do tego typu oświetlenia.

W łazience szczególnie powinniśmy zadbać o światło przy lustrze. Jest ono niezbędne dla pań przy makijażu, a panom przyda się przy goleniu. Aby dobrze oświetlić twarz powinny być zastosowane minimum dwie lampy. Jedna po prawej, a druga po lewej stronie lustra. Można również dać trzecią nad lustrem. Ważne jest, aby źródła światła były schowane za mlecznymi kloszami lub same posiadały bańki mleczne.

Innym rozwiązaniem są panele instalowane nad lustrem, posiadające kilka źródeł światła. Im dłuższy panel i więcej źródeł światła, tym lepsze oświetlenie. Ważne jest, by oglądając swoją twarz w lustrze, była ona równomiernie oświetlona, bez cieni pod oczami. Takie cienie powstają, gdy twarz oświetlona jest z góry, za pomocą pojedynczej lampy.

Przy wąskich lustrach lepsze jest oświetlenie boczne, a przy szerokich panelem od góry.

Oświetlenie pozostałej części łazienki powinno być skierowane na wannę lub natrysk. Należy tu jednak pamiętać, że ze względów bezpieczeństwa istnieją strefy przy wannie/brodziku, gdzie nie wolno instalować żadnych urządzeń na na napięcie sieciowe. Dokładne wytyczne podaje norma PN-IEC 60364-7-701:1999. W uproszczeniu urządzenia można instalować, w odległości większej niż 60 cm od wanny i brodzika (natrysku) oraz na wysokości powyżej 2,25 m od podłogi. Chodzi o to, by będąc w wannie lub pod natryskiem, nie można było sięgnąć ręką żadnych niebezpiecznych urządzeń elektrycznych. Dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie w tych miejscach oświetlenia na napiecie bezpieczne np. 12V.

Oświetlenie ogólne może być realizowane za pomocą opraw zarówno z kloszem mlecznym jak i ostrym światłem z małych halogenków. W łazience światło halogenkowe ma tę zaletę, że jaskrawe punkty świetlne jakie one tworzą, odbijają się w armaturze łazienkowej i ścianach wyłożonych płytkami. Tworzą przez to, bardzo dekoracyjne oświetlenie.

W łazience można również pomyśleć o innych dekoracyjnych efektach np. ścianka z oświetlonych luksferów, podświetlane wnęki, czy baterie z diodami LED, które wprowadzają światło w strumień wody. Możliwych rozwiązań jest bardzo dużo.

Więcej informacji, na temat oświetlenia w domu, dostępnych jest w serwisie internetowym "Światło i oświetlenie".

Jakie źródło światła wybrać?

 

Jakie źródło światła wybrać?

Gospodarstwa domowe wydaja co roku na energie elektryczna 10% pieniędzy przeznaczonych na utrzymanie domu. Ważnym jest, aby wydawać je mądrze, a dobranie właściwego źródła światła możne w tym pomóc. Jeśli odpowiedzieliśmy na pierwsze pytanie, wiemy już w jakim celu chcemy używać oświetlenia: czy ma świecić przez długie okresy czasu, czy ważna jest ilość światła, itd. Mając tą wiedzę możemy wybrać się wraz ze sprzedawca na poszukiwanie najbardziej wydajnego źródła światła oraz oprawy, która spełnia nasze oczekiwania.

Kalkulacja:

Każdego wieczoru lampa obok drzwi wejściowych świeci od godziny szóstej wieczorem do północy (= 6 godzin dziennie), 5 dni w tygodniu od października do lutego (20 tygodni). Zróbmy porównanie pomiędzy oprawa ze źródłem halogenowym (300W), tradycyjna żarówka (100W) i źródłem typu LED (3W). Przyjęto średni koszt 1 kWh na poziomie 40 groszy.

Halogen 300W

Włączone przez 1 godzinę źródło 300W zużywa 0,3 kWh i kosztuje nas 0,12zl za godzinę (0,40zl x 0,3).
6h dziennie x 5 dni w tygodniu x 20 tygodni = 600 godzin świecenia
Koszt: 600 x 0,12zl = 72zl

Tradycyjna żarówka 100W

Włączone przez 1 godzinę źródło 100W zużywa 0,1 kWh i kosztuje nas 0,04zl za godzinę (0,40zl x 0,1)
6h dziennie x 5 dni w tygodniu x 20 tygodni = 600 godzin świecenia
Koszt: 600 x 0,04zl = 24zl

LED 3W

Włączone przez 1 godzinę źródło 100W zużywa 0,003 kWh i kosztuje nas 0,0012zl za godzinę (0,40zl x 0,003)
6h dziennie x 5 dni w tygodniu x 20 tygodni = 600 godzin świecenia
Koszt: 600 x 0,0012zl = 0,72zl

Mleczne źródło światła czy przezroczyste?

Mleczne źródło emituje mniej intensywne światło niż źródło przezroczyste. Istnieje bardzo prosta zasada – jeśli oprawa posiada mleczne szkło,
ożywajmy mlecznego źródła światła i na odwrót.

W pokoju dziecięcym radzimy używać mlecznych źródeł, ponieważ dzieci wiele czasu spędzają na swoim łóżku i źródło przezroczyste jest wtedy zbyt rażące.

 

Oświetlenie pokoju dziennego

 

Pokój dzienny to pomieszczenie, w którym oświetlenie powinno być jak najbardziej uniwersalne. Wynika to z faktu, że pokój ten pełni szereg funkcji. Jest on pokojem do odpoczynku, do spotkań z rodziną i przyjaciółmi, czasami do nauki lub pracy, do czytania lub oglądania telewizji.

Zastosowań jest wiele, tak więc oświetlenie powinno dostosowywać się do funkcji pomieszczenia w danym momencie. Dlatego w pokoju musi być możliwość regulacji ilości światła ogólnego, czy to poprzez ściemniacze, czy poprzez zastosowanie kilku grup oświetlenia.

Oświetlenie pomieszczenia powinno spełniać szereg kryteriów: ilości światła, jego funkcji, energooszczędności i formy wizualnej. Zostały one opisane szerzej w artykule Kryteria doboru oświetlenia domu i mieszkania na stronach serwisu Światło i oświetlenie pod adresem www.swiatlo.tak.pl. Kryteria te, odnoszą się do trzech rodzajów oświetlenia: ogólnego, miejscowego i dekoracyjnego. W pierwszej kolejności, dla pokoju dziennego, omówmy oświetlenie ogólne.

Oświetlenie ogólne można zrealizować na kilka sposobów:

- tradycyjnie za pomocą żyrandola zlokalizowanego w centralnej części pokoju lub nad stołem, o ile stół nie jest umieszczony centralnie,

- za pomocą lamp stojących, które oświetlają sufit; wtedy światło odbite od sufitu w sposób rozproszony oświetla całe wnętrze; lampa taka powinna posiadać źródło o dużej mocy np. halogen liniowy 200W, najlepiej od razu ze ściemniaczem,

- za pomocą lamp np. świetlówkowych położonych na meblach, które to lampy podobnie jak w poprzednim punkcie oświetlają sufit i w sposób rozproszony po odbiciu od niego oświetlają pokój,

- za pomocą kinkietów na ścianach,

- inne rozwiązania według własnych pomysłów.

Drugi i trzeci sposób oświetlenia jest bardzo łagodny i zdrowy dla oczu. Pierwszy jest uzależniony od rodzaju wybranego żyrandola. Należy unikać bardzo jasno świecących elementów skierowanych w kierunku oczu obserwatora.

Poza oświetleniem ogólnym należy w pokoju dziennym zastosować oświetlenie miejscowe i dekoracyjne. Oświetlenie miejscowe ma za zadanie doświetlić to miejsce, w którym wymagana jest większa ilość światła. Przykładowo jeśli lubimy wieczorem, w wygodnym fotelu, poczytać, to powinniśmy tam ustawić dodatkowe oświetlenie, czy to w postaci lampy stojącej z nakierowywanym światłem, czy lampy postawionej na pobliskiej komodzie, czy też kinkietu na ścianie za fotelem. Przyda też się mała lampka podświetlająca ścianę za telewizorem. Oglądanie filmów przy zgaszonym całkowicie oświetleniu nie jest zdrowe dla oczu. Dlatego należy rozświetlić ścianę za nim.

Elementy dekoracyjne to np.: podświetlane meble, indywidualne oświetlenie obrazów, punktowe oświetlenie innych elementów umeblowania czy wystroju wnętrza, dodatkowe powierzchnie świecące, smugi świetlne na ścianach.

Projektując oświetlenie należy też, od razu, zastanowić się nad lokalizacją włączników lub nad zastosowaniem pilotów do jego sterowania. To światło powinno dostosowywać się do nas.